PEŁNOMOCNICTWO

(art. 98-109 Kodeksu cywilnego)

Większość czynności prawnych, w każdej sferze życiowej, możemy dokonać przez ustanowionego pełnomocnika lub pełnomocników. Wyjątkiem jest np. sporządzenie testamentu, którego nie można dokonać przez pełnomocnika.

Mianem pełnomocnictwa określa się zarówno czynność prawną, której treścią jest oświadczenie woli mocodawcy (osoby fizycznej lub osoby prawnej) upoważniające osobę lub osoby do dokonywania w jego imieniu czynności prawnych określonych w pełnomocnictwie jak i sam dokument pełnomocnictwa.

Udzielenie pełnomocnictwa wymaga złożenia oświadczenia woli, którego treścią jest upoważnienie określonej osoby do dokonania w imieniu i ze skutkiem prawnym dla mocodawcy czynności prawnej indywidualnie oznaczonej albo czynności określonych rodzajowo. Mocodawca musi mieć pełną zdolność do czynności prawnych, zaś pełnomocnik musi mieć zdolność do czynności prawnych, ale wystarczy, jeśli będzie to ograniczona zdolność do czynności prawnych. Oświadczenie woli mocodawcy co do ustanowienia pełnomocnika wymaga złożenia go (zakomunikowania) pełnomocnikowi – nie wystarcza ogłoszenie tego publicznie, lub zakomunikowanie osobie trzeciej.

Pełnomocnictwo może być udzielone w dowolnej formie z wyjątkiem sytuacji, gdy pełnomocnictwo zawiera umocowanie do dokonania czynności prawnej, dla której pod sankcją nieważności przewidziana została forma szczególna – w takim wypadku pełnomocnictwo winno być udzielone w takiej samej formie. Ponieważ zbycie lub nabycie nieruchomości, spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, prawa użytkowania wieczystego oraz spadku wymaga formy aktu notarialnego, również pełnomocnictwo do tych czynności wymagać będzie tej szczególnej formy.

Jeżeli w treści udzielonego pełnomocnictwa mocodawca nie określił terminu, przez jaki okres pełnomocnictwo jest ważne, wówczas pełnomocnictwo takie jest ważne bezterminowo; mimo tego utrata mocy prawnej przez takie pełnomocnictwo następuje w następujących przypadkach:

- odwołania pełnomocnictwa – odwołanie jest możliwe w każdym czasie i bez konieczności jakiegokolwiek uzasadnienia; odwołanie jest jednostronnym i nieformalnym oświadczeniem woli, wymaga zakomunikowania pełnomocnikowi; mocodawca może zrzec się uprawnienia do odwołania pełnomocnictwa tylko z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego, będącego podstawą pełnomocnictwa;

- śmierci pełnomocnika lub mocodawcy; mocodawca może jednak w treści pełnomocnictwa zastrzec, że umocowanie nie wygaśnie – zastrzeżenie takie jest skuteczne tylko wtedy, gdy wprowadzono je z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego, będącego podstawą pełnomocnictwa (w takim przypadku w miejsce zmarłego pełnomocnika lub mocodawcy wchodzą jego spadkobiercy);

- likwidacja osoby prawnej – wywołuje skutki analogiczne do śmierci osoby fizycznej;

- zrzeczenia się pełnomocnictwa przez pełnomocnika – nikt nie powinien być mocą cudzej decyzji uwikłany w stosunek prawny wbrew własnej woli nawet wtedy, gdy nie wynikają z tego żadne dla niego obowiązki;

- utraty przez mocodawcy zdolności do czynności prawnej.

W razie wygaśnięcia pełnomocnictwa z jakiejkolwiek przyczyny pełnomocnik jest obowiązany zwrócić dokument pełnomocnictwa. Może jedynie żądać poświadczonego odpisu z tym jednak zastrzeżeniem, że wygaśnięcie umocowania powinno być na tym odpisie zaznaczone.